Het voeren van slakken aan Racodactylus ciliatus

Slakken, en dan met name de soorten met een mooi huisje op de rug, blijven bij de meeste mensen een onbekend of zelfs gevreesd voedseldier. Toch worden slakken al jaren aan diverse terrariumdieren gevoerd. Ook voor vele gekko’s zijn ze een waardevolle en in sommige gevallen een natuurlijke aanvulling op hun dieet in gevangenschap. In dit korte artikel zal ik de consumptie van slakken door Rhacodactylus spp nader uiteen zetten. In onze andere artikelen wordt dit voedseldier kort aangestipt maar nergens wordt er dieper op in gegaan, vandaar dit artikel. Mochten mensen andere ervaring met het voeren van slakken hebben neem dan alstublieft contact met ons op.

Slakken en Rhacodactylus- in situ

Alhoewel er veel onderzoek is gedaan naar Rhacodactylus en verwante genera is nog steeds niet goed bekend wat deze dieren nu precies en in welke ratio’s eten in het wild. De informatie die wel bekend is, is met name zijdelings verkregen door phylogenetisch onderzoek (verwantschappen). Zo zijn er fragmenten van slakkenhuisjes in de maag van Rhacodactylus auriculatus gevonden (Bauer en Russel, 1990). Ook Rhacodactylus leachianus eet slakken in het gebied van herkomst. Van de overige leden van het genus is het niet bekend dat ze slakken eten maar het is wel aannemelijk dat ze dit doen. De laatste opmerking is natuurlijk volledig hypothetisch en berust enkel op het feit dat in ieder geval twee andere leden van het genus wel slakken eten.

Slakken en Rhacodactylus- ex situ

In gevangenschap eten een hoop gekko’s, maar ook andere reptielen, graag slakken. De ervaring leert dat met name vrouwelijke gekko’s uit tropische en subtropische regio’s graag slakken eten. Slechts een enkele keer wou hier een gekko uit een droog klimaat, een vrouwelijke Agamura persica, slakken als voedsel aannemen. Het eten van slakken in gevangenschap blijkt dan ook voornamelijk een bezigheid van vrouwelijke gekko’s (uitzonderingen daargelaten).

Persoonlijk heb ik zeer goede ervaringen met het voeren van slakken aan R. auriculatus, R. ciliatus, R. chahoua, R. leachianus en R. sarasinorum. Ook onze vrouwelijke Eurydactylodes agricolae haalt haar neus ook niet voor een slakje op. Eigenlijk eten alleen de dames slakken en dan met name in het seizoen dat er eieren geproduceerd worden. Grofweg van begin februari tot september/oktober. Na die tijd, als de temperatuur daalt en de dagen korter worden, worden de slakken minder graag gegeten of zelfs helemaal niet gegeten. Meestal worden de slakken dan uit de terraria verwijderd mits ze gevonden kunnen worden. Vaak komen de overgebleven slakken wel tevoorschijn wanneer er olvarit of vruchten worden gevoerd. Dan kunnen ze desgewenst gemakkelijk verwijderd worden. Hier en daar blijft er wel eens een slak over. Ik heb geen negatieve ervaringen met deze overlevende slakken. We hebben een tuinslak ( Cepaea spp) die al een paar jaar bij een koppel R. chahoua in de bak in de bak leeft. Alhoewel met name de vrouwen slakken eten willen sommige mannen zo nu en dan ook wel een slak verorberen. Zo eet een van onze R. leachianus mannen graag slakken alsook onze volwassen R. auriculatus man.

Juvenielen en jong volwassen dieren eten bij ons ook graag slakken. Met name de jongen van R. ciliatus zijn verzot op deze bepantserde weekdieren.

Welke slakken?

Ik zal het meteen toegeven, ik ben geen expert in het determineren van slakken. Maar met behulp van mijn basale kennis van de inheemse slakken, veldgidsen en enkele websites kan ik toch wat zeggen over de soorten slakken die ik aan onze gekko’s voer. Zover ik weet voeren wij twee, misschien drie soorten slakken, aan onze gekko’s. Namelijk de Segrijnslak, de gewone Tuinslak (Cepaea nemoralis) en wellicht de witgerande tuinslak(Cepaea hortensis). De favoriet bij zowel de baasjes als gekko’s is de Segrijnslak of kleine wijngaardslak (Cornu aspersum voorheen Helix aspersa). Deze slak, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid Europa, heeft een wat zachter huisje dan de tuinslakken. Met name de jonge en halfwas slakjes worden zeer graag gegeten door de dieren en zijn ook geschikt om aan jonge dieren te voeren. De tuinslakken worden eigenlijk alleen aan de volwassen dieren gevoerd. De huisjes zijn vrij hard en kunnen ietwat scherp zijn waneer ze stuk gebeten worden. Toch hebben in al die jaren dat we slakken voeren nog nooit negatieve ervaringen gehad met het voeren van zelfs volwassen tuinslakken. Rhacodactylus ciliatus eet graag tuinslakken, de andere soorten die wij verzorgen gaan liever voor de Segrijnslakken of jonge tuinslakken.

Sommige hobbyisten voeren met succes diverse aquatische slakjes op aan hun dieren. Ik heb hier geen ervaring mee maar wou het toch niet onvermeld laten.

Hoe opvoeren?

Ik laat de slakken gewoon in het terrarium los. Wanneer ik s’ avonds bij de dieren sproei worden de slakken ook actief. Meestal bewegen de slakken zich naar het plafond van het terrarium waar ze ook blijven hangen. Zodra de slakken zich verroeren merken de gekko’s ze op. Slakken worden meestal voorzichtig benaderd en meestal alleen verschalkt met een snelle beweging van de kop wanneer ze zich bewegen. Slakken die zo verstandig zijn om zich stil te houden zijn overigens ook lang niet altijd veilig. Rhacodactylus spp sporen feilloos vruchten, die doorgaans ook niet wegrennen, op en slakken zijn ook geen probleem. Gevangen slakken worden meestal eerst kapot gebeten voordat ze doorgeslikt worden.

Welke slakken niet?

Natuurlijk voeren wij geen beschermde soorten zoals korfslakken (Vertigo spp, ook erg klein) en wijngaardslakken(Helix pomatia). Ook naaktslakken worden niet gevoerd. Niet omdat ik denk dat ze schadelijk zijn maar vooral omdat de dieren geen interesse in deze slakken tonen. Bovendien vreten naaktslakken de beplanting in het terrarium rap op.

De barnsteenslak (Succinea putris) voer ik ook niet omdat deze dikwijls geïnfecteerd is door een parasitaire worm: Leucochloridium paradoxum. Deze Trematode gebruikt deze slak als tussengastheer met als uiteindelijk doel in een vogel (15 soorten gastheren, van kraaien tot vinken, bekend) te belanden. Bij andere soorten kunnen de larven van amfibieën ook als tussengastheer fungeren. Meer over de biologie van deze fascinerende parasiet staat bij het kopje “literatuur” waar enkele links van websites over dit dier zijn opgenomen. Geïnfecteerde slakken zijn vrij gemakkelijk te herkennen, mits ze een grote parasiet (sporocyst) bevatten. Houdt de slak tegen het licht en zie de uiteinde van de slak pulseren in de tasters van de slak. Een bijzonder gezicht, dat zeker, maar wellicht niet het meest geschikte voer voor onze gekko’s. Of deze parasiet schadelijk is voor gekko’s, of reptielen in het algemeen, weet ik niet. Voor mensen schijnt hij niet gevaarlijk te zijn en ook de vogels die hij besmet worden er zelden ziek van. Persoonlijk durf ik het toch niet aan. Als iemand andere ervaringen heeft met deze soort hoor ik dit heel graag.

Slakken en calcium - fosfor verhoudingen

In een onderzoek (M. Bloodshoofd) is aangetoond dat in ieder geval in bepaalde delen van Nederland huisjesslakken een calcium – fosfor verhouding van 32:1 hebben. Meer hier over is te vinden in het kopje “literatuur” waar de link naar dit artikel te vinden is.

Waar slakken verzamelen?

Het spreekt bijna voor zich dat je niet overal slakken kunt verzamelen. Tuinen waar bestrijdingsmiddelen worden gebruikt vallen al af eveneens als bermen langs drukke wegen. Kies het gebied waar je slakken verzameld dus goed uit en bekijk de verzamelde slakken kritisch en zorgvuldig. Slakken die een ongezonde indruk maken kunnen beter niet opgevoerd worden. Bij ons in de buurt zijn er een paar gebieden waar wij met relatieve zekerheid gezonde slakken verzamelen. In al de jaren dat we slakken opvoeren zijn er nog nooit problemen opgetreden. Voor de voorzichtige mensch is het wellicht aan te raden zelf slakken te kweken. Dat kan zowel met inheemse als exotische slakken. Tegenwoordig zijn slakken zelfs als voedseldier te bestellen bij kwekerij “Het Slakkerietje”. Opties genoeg dus!

Tot slot

Ik heb goede ervaringen met het voeren van slakken aan o.a. Rhacodactylus spp. Ik zou me eerlijk gezegd de kweek van R. chahoua zonder het voeren van slakken bijna niet voorkunnen stellen. Slakken zijn voor met name ei producerende vrouwtjes een zeer welkome aanvulling op het dieet. Er zijn risico’s verbonden met het voeren van slakken, zo eerlijk zal ik ook zijn. Van parasieten tot chemicaliën. Toch wegen de voordelen bij mij zwaarder dan de nadelen. Als iemand andere of aanvullende ervaringen heeft met het voeren van slakken dan hoor ik dit heel graag!

Literatuur

-“Reptiles magezine” november 1995, artikel New Caledonia Geckos van Aaron Bauer “Aspects of diet and habitat use in some New Caledonian Lizards, Bauer et all 1987”
-“Diet of the New Caledonian gecko Rhacodactylus auriculatus”, Bauer et all 1994
-The herpetofauna of new Caledonia, Bauer and Sadlier, 2000
http://nl.wikipedia.org/wiki/Leucochloridium_paradoxum
http://www.weichtiere.at/Mollusks/Schnecken/parasitismus/leucochloridium.html
http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Leucochloridium_paradoxum.html