Het houden en kweken van sissende kakkerlakken (Gromphadorina portentosa)

Algemeen
Sissende kakkerlakken kunnen worden gevonden op de eilanden van Madagaskar. In de natuur vervullen ze een belangrijke rol doordat ze natuurlijke materialen afbreken. Ze eten bladeren en andere (dode) planten en organisch materiaal. Ze zijn als het ware de schoonmakers van de natuur.

De sissende kakkerlak heeft zijn naam gekregen dankzij de sissende waarschuwingsgeluiden ze kunnen maken. Deze geluiden maken ze door lucht door kleine openingen in de zijkant van hun lichaam te pompen welken ze ook gebruiken om door te ademen. Het geluid is te vergelijken met het geluid van een oude houten bezem over stoeptegels.

Sissende kakkerlakken zijn onder meer een erg leuke soort om te houden in klaslokalen. Dankzij hun grote formaat kunnen alle onderdelen goed bekeken worden. Bijvoorbeeld hun grote druppelvormige ogen, hun in segmenten opgebouwde antennes en de vreemde noppen die ze aan hun poten hebben. Dankzij hun rustige karakter zijn ze makkelijk te hanteren en kunnen eventuele ontsnapte dieren snel weer gevangen worden.

Ze zijn minder geschikt om door kinderen gehanteerd te worden. Doordat de kakkerlakken zich nog wel eens goed vast willen houden om niet te vallen kan dit door kinderen als eng worden ervaren. Bovendien willen ze nog wel eens onverwachte bewegingen maken door bijvoorbeeld snel weg te rennen op het moment dat ze ergens van schikken.

Huisvesting
De huisvesting van sissende kakkerlakken is niet bijster ingewikkeld. In verhouding tot andere diersoorten eisen kakkerlakken niet zo heel erg veel ruimte. Zelf heb ik een bak van 40*20*20 voor 10 volwassen dieren. Van deze ruimte gebruiken ze echter slechts ongeveer 10*10*5 centimeter…

De inrichting van de bak kan op verschillende manieren gedaan worden. Schuilplaatsen worden zeer op prijs gesteld en zouden eigenlijk in elke bak aanwezig moeten zijn. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van simpele (eier)dozen of bijvoorbeeld in de vorm van stukken steen en/of kurk. Ook de bodembedekking kan op meerdere manieren gedaan worden. Mogelijkheden zijn o.a. geen bodembedekking, (keuken)papier of een natuurlijker substraat in de vorm van (gifvrije)aarde dan wel turf of cocopeat.

Mijn eigen bak bestaat uit een bodemsubstraat van turf met daarin wat takken, bladeren en als schuilplaats een groot stuk kurk. De volwassen dieren zijn meestal op of rond het stuk kurk te vinden. Commerciële kwekers houden de dieren meestal in grote plastic bakken waarin alleen eierdozen liggen zodat de jongen makkelijker uit de bak gehaald kunnen worden.

En niet geheel onbelangrijk aspect van de behuizing is een goede sluiting. Ondanks dat deze dieren niet kunnen vliegen, zijn ze wel in staat om langs het glas of plastic omhoog te klimmen. Een goed deksel is dus absoluut een pré! Hou ook rekening met eventuele jongen! Deze zijn vaak zo klein dat ze bijvoorbeeld door het deksel van een faunabox makkelijk heen komen!

Zelf heb ik een faunabox, met onder het deksel een stuk horrengaas gespannen. Tot dusver werkt dit prima.

Als temperatuur hou ik zelf meestal kampertemperatuur aan. In de winter verwarm ik de bak wat extra bij middels een warmtematje tot ongeveer 25 graden. De dieren lijken het prima te doen bij temperaturen tussen de 25 en de 29 graden. Bij hogere temperaturen groeien de dieren sneller dan bij wat lagere temperaturen. Ze blijven echter ook bij 25 graden goed eten en drinken.

De luchtvochtigheid in de bak hoeft niet zo heel erg hoog te zijn. In een volledig droge bak doen ze het prima. Zelf sproei ik ongeveer 1 keer in de 2 tot 4 weken 1 hoekje van de bak nat. Ik heb ze er echter nog nooit gebruik van zien maken.

Voeding
Sissende kakkerlakken zijn geen moeilijke eters. Met simpelweg wat dode bladeren en wat takken zijn ze al prima tevreden. Ook fruit en groente gaat er prima in. Vooral banaan en appel lijken ze erg op prijs te stellen. Zelf heb ik er als voeding wat takken in staan ( waar ze de barst vanaf eten), een laagje visvoer en om de paar dagen krijgen ze als aanvulling wat fruit en/of groente. Hierin zit dan ook gelijk al het vocht wat ze nodig hebben.

Andere dingen die je ze kunt geven zijn bijvoorbeeld zemelen, brood, wortel, komkommer, banaan etc. Kakkerlakken eten praktisch alles wat je ze voorschotelt. Ook aardappels, rijst en andere dingen die je bij je eigen eten over houd kun je aan ze voorschotelen. Let er wel altijd op dat je oude restjes op tijd uit de bak haalt, anders kun je schimmel in je bak krijgen.

Een waterbakje is bij kakkerlakken niet nodig. Alle kakkerlakken soorten gaan van nature uitermate efficiënt om met hun watervoorraad. Wanneer je regelmatig fruit en groente geeft krijgen de dieren al het vocht binnen wat ze nodig hebben. Een waterbakje vergroot alleen de kans op verdronken dieren.

Kweken
Zoals met alle kakkerlaken is ook de kweek van de sissende kakkerlak niet echt moeilijk te noemen. Je hebt er echter wel een beetje geduld voor nodig! De draagtijd van een sisservrouwtje is namelijk wel geteld 8 maanden! Na deze 8 maanden worden de jongen levend geboren. Dit fenomeen wordt “eilevendbarend” genoemd.

Het vrouwtje maakt in de periode voor de dracht een soort van ketting aan waarin alle onbevruchte eitjes zitten. Voor de bevruchting steekt het vrouwtje deze ketting naar buiten waarna de man ze kan bevruchten. Na de bevruchting trekt het vrouwtje deze draad weer naar binnen. De eitjes worden vervolgens dus 8 maanden lang meegedragen tot de jongen klaar zijn om geboren te worden.

Bij de geboorte zijn de jongen heel erg klein, en meten amper een halve centimeter in diameter. De jongen zijn gelijk volledig zelfstandig en krijgen verder geen hulp van hun ouders. Al na enkele dagen vindt de eerste vervelling plaats. De jongen groeien relatief snel.

Volwassen sissers krijgen nesten van gemiddeld 30 jongen per keer.