Ontleding van een tuinboa

Categorie: Slangen

Auteur: Robin Heinen

Introductie:
Laat ik maar beginnen met me voor te stellen. Ik ben Robin Heinen, 18 jaar en ik ben al 12 jaar bezig met het houden en verzorgen van reptielen. Mijn interesse voor reptielen gaat verder dan het kijken naar de dieren en het bestuderen van het gedrag. Ik ben namelijk ook zeer geïnteresseerd in de anatomie en de bouw van het skelet. In 2004 heb ik dus besloten om mijn hobby uit te breiden. Ik wil skeletten prepareren van op een natuurlijke wijze gestorven dieren. Het blijkt echter nogal moeilijk te zijn om aan dode dieren te komen. Zeker aan dieren die ik ook goed kan gebruiken.

Ergens rond de jaarwisseling 2004-2005 ontving ik van een goede vriend en mede-liefhebber een dode tuinboa. Het betrof een dier dat geboren was in 2003, volgens de verkoper. Ondanks de goede zorgen van de verzorger is het dier overleden, de reden was en is onbekend. Ik ontving het dier bevroren, het dier leek zeer verkrampt en had zijn bek wagenwijd los (foto 1). Hierbij kon je de grote tanden goed zien, indrukwekkend. Ik hoopte dat ik dit dier goed kon gebruiken voor preparatie.
Het diertje was ongeveer 70 cm en het kopje was zo groot als een duim.

De ontleding:
Voor de ontleding heb ik gebruik gemaakt van een scherp stanleymesje, een schaartje, een klein tangetje(met platte bek) en een pincet.
Ik ben begonnen met de verstijfde tuinboa zo recht mogelijk te krijgen. Het dier was totaal verkrampt en lag opgerold toen het gevonden werd. Na wat buigen en trekken was dit redelijk gelukt. Daarna begon het echte werk, ik ben begonnen met voorzichtig de slang vanaf de bovenkaak tot de cloaca los te snijden, zodat ik de romp kon bekijken. Wat opvallend was aan de organen was voor mij dat het hart een kamer had en twee boezems(foto 3). Ook was opvallend dat de slang een langgerekte long had, die natuurlijk bij de luchtpijp in de bek uitkwam (foto 2). Ook zeer opvallend was dat er rond veel organen zich vetweefsel bevond, waarschijnlijk is de doodsoorzaak dus vervetting geweest.

In al mijn enthousiasme bij het snijden ben ik totaal vergeten foto’s te maken van de rest van de ontleding en dus ook van de organen. Waarschijnlijk heeft het er ook mee te maken dat ik vooral geïnteresseerd was in het skelet.

Nadat ik de slang compleet had uitgehold, dus alle organen verwijderd waren, heb ik de huid van het dier verwijderd (foto 5). Nu waren de grote tanden nog duidelijker te zien. De lange tanden worden in de natuur gebruikt om door het dikke verenpak van vogels door te dringen(foto 4)

Op het internet ben ik lange tijd op zoek geweest naar verschillende technieken om het vlees van de botten af te krijgen. Hiervoor worden vaak carnivore kevers gebruikt(dermestiden), maar omdat deze voor mij niet te krijgen zijn heb ik andere methodes gebruikt:

* Koken
* Enzymenwasmiddelen(zoals Biotex)

Ik besloot de slang eerst te koken, zodat het vlees week en gaar werd. Het vlees zou zo makkelijk van de botten af komen. Tijdens het schoonmaken bleek dit toch nog niet zo makkelijk te gaan, het vlees was vrij taai en het ging niet echt makkelijk doordat de ribben flinterdun waren.

Vervolgens heb ik de slang in verschillende stukken ‘gebroken’, zodat het gepuzzel wat makkelijker zou worden als ik de volgende methode zou gebruiken. De volgende methode was een warm badje van biotex. De werkzame enzymen in Biotex(onder andere amylase, lipase en cellulase) zouden het vlees bij een temperatuur van 37C snel verteren.

Na vier dagen heb ik de opgedeelde slang uit het badje gehaald. De Biotex had zijn werk goed gedaan, het vlees was compleet verteerd.
Na het schoonmaken van de overblijfselen bleek de puzzel onmogelijk. De botten waren flinterdun en bestonden ook grotendeels uit kraakbeen. Van prepareren is het dus helaas nooit gekomen. Het was echter een goede oefening, vooral om de technieken onder de knie te krijgen. Ook zijn we achter de waarschijnlijke doodsoorzaak gekomen, maar met zekerheid is dit natuurlijk nooit te zeggen. Het enige ‘aandenken’ wat ik nog heb aan deze tuinboa zijn de indrukwekkende onderkaken (foto 6)
Ik hoop in de toekomst nog vele slangen te kunnen ontleden(en zo mogelijk het skelet te prepareren) dus wie weet komt er nog een vervolg. Ik leer met iedere ontleding weer nieuwe dingen bij, dus interessant blijft het altijd.

1. Verkrampte dode slang	2. Langgerekte long
3. 1 kamer, 2 boezems	4. Lange tanden
5. Huid verwijderd	6. Onderkaken tuinboa